Lees hier meer over de locaties van grondwaterbeschermingsgebieden

Grondwaterbeschermingsgebieden Drenthe

Klik hieronder op een gebied voor meer informatie.

Annen-Breevenen

Hoeveel water?

In waterwingebied De Bulten te Annen wordt elk jaar 4,9 miljoen kubieke meter grondwater omhoog gepompt. Dit grondwater wordt gezuiverd in het grootste en meest moderne drinkwaterpompstation van WMDHet drinkwater uit Annen wordt gedistribueerd naar  Zuidlaren, Annen, Assen en Gieten.

Hoe groot is dit wingebied?
Het totale wingebied Annen-Breevenen is bijna 200 ha groot.

Flora en fauna

Bij de inrichting van het terrein is sterk gelet op het landschap dat hier van oorsprong voorkomt. Bosjes en open gebieden wisselen elkaar af, in combinatie met droge, hoge en natte, lage graslanden.

Op het hogere en droge deel in dit gebied vinden we nog meer houtwallen met voor dit gebied kenmerkende bomen en struiken zoals meidoorn, hazelaar, braam en eik.

Op de droge graslanden van de Duunsche Landen groeien plantjes als muizeoortje en zandblauwtje. Iets verderop is het iets vochtiger, waardoor hier andere bomen groeien: zwarte els, gelderse roos en lijsterbes met een ondergroei van brede stekelvaren.

De variatie in het gebied maakt het bijzonder aantrekkelijk voor talrijke diersoorten zoals hazen, vossen, konijnen, hermelijnen, wezels, steenmarters, vleermuizen en veldmuizen. Verder leven in en rond de waterlopen en plassen veel groene en bruine kikkers, zodat u op een zwoele zomeravond kunt genieten van een heus ´kikkerconcert´.

Ook zijn er roofvogels zoals de buizerds, blauwe kiekendieven en weidevogels (wulp, grutto en tureluur) en zangvogels (paapjes, kwikstaarten en  rietzangers). Daarnaast vinden we insecten, vlinders (kleine vos, motvlinder, dagpauwoog, atalanta en zandoogje), sprinkhanen en libelles die rijkelijk aanwezig zijn.

Assen

Hoeveel water?

In waterwingebied Assen wordt elk jaar 3 miljoen kubieke meter grondwater omhoog gepompt. Dit grondwater wordt gezuiverd in het pompstation aan de Lonerstraat in Assen en gedistribueerd naar Assen en omgeving. Het grondwater wordt gewonnen onder een dikke laag bijna ondoorlatende klei.

Hoe groot is dit wingebied?
Het totale waterwingebied is 40 ha groot.

Flora en fauna

De aanwezige hooilanden zijn ingezaaid met verschillende zaadmengsels. We treffen er soorten aan als reukloze kamille, dagkoekoeksbloem, knoopkruid, biggekruid, ratelaar, arnica, grote lisdodde en zwarte toorts.

De houtwal begrenst het waterwingebied. Het is een lintvormige, aaneengesloten begroeiing van bomen en struiken. Houtwallen dienden van oorsprong als ‘kweekplaats’ van hout en als een natuurlijke erfscheiding. Eens per vijf jaar kapt de WMD hier verspreid bomen en struiken. Hierdoor ontwikkelt zich een kruidenlaag die een belangrijke verblijfplaats is voor vogels, konijnen, hazen, reeën, vlinders, veldmuizen en insecten. Andere diersoorten die we in dit gebied aantreffen, zijn: egels, hermelijnen en wezels.

Beilen

Hoeveel water?

Waterwingebied Beilen ligt aan de rand van de bebouwde kom van Beilen op de oude Eursinger Esch Uit de bronnen in dit gebied die zich voornamelijk in het hooiland bevinden, wordt jaarlijks ruim 3 miljard liter grondwater omhoog gepompt. Dit water wordt gezuiverd in het pompstation waarna het wordt gedistribueerd naar gemeente Midden-Drenthe (Beilen, Smilde, Westerbork, Pesse).

Hoe groot is dit wingebied?

Het waterwingebied Beilen is 36 hectare groot.

Flora en fauna

In het zuiden en langs de spoelvijvers aan de westkant wordt het terrein begrensd door een houtwal. Naast de zomereik en berk vinden we hier een struiklaag die bestaat uit Gelderse roos, hulst, gewone vlier, Drents krentenboompje en gewone lijsterbes. De houtwal vormt een natuurlijke bescherming voor het waterwingebied. Ook treffen we hier een peilput aan waar elke veertien dagen de grondwaterstand gemeten wordt.

Hooi- en grasland

Het natuurlijk hooiland met bloemen ligt in een eslandschap. De witte reukloze kamille is een aantal jaren geleden ingezaaid als dekvrucht. Dit gaf grassen en ruigtesoorten zoals distels geen kans maar gewoon barbarakruid en andere rozetvormige planten konden zich wel ontwikkelen. Deze kamille is nu aan het verdwijnen. We vinden hier verder avondkoekoeksbloem, dagkoekoeksbloem, donzige klis, fluitenkruid, gele morgenster, groot streepzaad, jakobskruiskruid, wilde peen en zeepkruid.

Sloten

In het beekdal van de Beilerstroom ligt een voormalige waterschapssloot die de WMD in 1992 heeft aangekocht en veranderd in een natuurvriendelijke meanderende sloot met een flauw talud. De sloot mondt uit in een gegraven poel en vormt een goed leef-, voortplantings- en voedselmilieu voor water- en moerasplanten, amfibieën, weekdieren, insecten, reptielen en vogels. Rondom de poel bloeit vooral de grote ratelaar en de kattenstaart en kwaakt de kikker. Verder komen aan de waterkant naast liesgras en riet veel visueel aantrekkelijke soorten voor zoals gewone engelwortel, wederik, Koninginnekruid, moerasrolklaver, moerasspirea, heelblaadjes en poelruit.

Dalen

Hoeveel water?

Het wingebied Dalen is vanaf 1914 in gebruik. Jaarlijks onttrekt WMD hier 1,2 miljoen kubieke meter grondwater. Er zijn vijf winputten in bedrijf. In 2011 is het drinkwaterproductiestation vernieuwd en het terrein opnieuw ingericht. Het wingebied Dalen ligt in een esdorpenlandschap aan de rand van het dorpje Dalen. Het water dat hier wordt geproduceerd wordt gedistribueerd naar Coevorden.

Hoe groot is het waterwingebied?

Het waterwingebied Dalen is circa 12 hectare groot.

Flora en fauna

Een deel van het bos stamt uit de periode van voor de inrichting van het terrein als drinkwater productiestation en is 100-120 jaar oud. De beeldbepalende houtwal met opstand van oude eiken wordt in stand gehouden. Het bos wordt door WMD zelf beheerd.

Gasselte

Hoeveel water?

Waterwingebied Gasselte ligt midden op de Hondsrug. Het is gelegen op de hogere zanden die zijn ontstaan in de laatste ijstijd. Het gevarieerde landschap van bos, heide en natuurlijk hooiland loopt richting het zuiden langzaam omhoog tot 18.7 boven NAP. Uit de bronnen in dit gebied wordt jaarlijks circa 2 miljard liter grondwater omhoog gepompt dat wordt gezuiverd in het pompstation van Gasselte. Dit drinkwater wordt vervolgens gedistribueerd naar Gasselte, Gieten, Borger en omgeving.

Hoe groot is dit wingebied?

Het waterwingebied Gasselte is 67 hectare groot.

Flora en fauna

Het zuiden van het waterwingebied wordt begrensd door een voormalig productiebos met naald- en loofbomen die in de wintermaanden worden uitgedund. Hierdoor vindt verjonging plaats, waardoor de soorten die van oorsprong in dit gebied thuishoren, zoals sporkehout, eik, berk, beuk en lijsterbes meer ruimte krijgen. De vliegdennen (blauw gemarkeerd) worden niet gekapt vanwege hun vitaliteit. Paddestoelen zoals sponszwam en dennemoorder komt men overal in het bos tegen.

Zoutlagen

In het zuiden bevinden zich op een diepte van 200 meter zoutlagen die uit de IJstijd dateren. In de zandlagen erboven wordt water gewonnen. De waterwinning en de zoutlagen hebben geen invloed op elkaar.

Heide

Het midden van het gebied bestaat uit een droog en een vochtig heideveld. In het vochtige stuk treffen we de grootste populatie van arnica (valkruid) van Noord-Nederland en het muizeoortje. Vrij uniek in het droge stuk is de combinatie van kraaiheide en struikheide omdat kraaiheide in het algemeen aan het verdwijnen. De heikikker voelt zich in dit gebied thuis.

Houtwal

De Amerikaanse eiken langs de met veldkeien bestrate Sodemorseweg zijn zeer karakteristiek voor het terrein. Aan de overkant zien we een beukenrij (achter de ijsbaan) met daarachter een houtwal. Dit is een lintvormige, aaneengesloten begroeiing van bomen en struiken. In zo´n kruidenlaag van mos, bramen en lijsterbes verblijven graag vogels. Daarnaast biedt het beschutting aan vogels, konijnen, reeën, eekhoorns, vlinders en insecten.

Holtien

Hoeveel water?

Het wingebied Holtien ligt tussen Hoogeveen en Alteveer. Er wordt 2 miljoen m³ per jaar onttrokken. Het wingebied is ruim heeft zes winputten. Het water wordt via een leiding naar het productiestation Hoogeveen getransporteerd, waar het wordt gezuiverd.

Hoe groot is het waterwingebied?

Het waterwingebied Holtien is 9 hectare groot.

Flora en fauna

Het huidige wingebied is ingericht als natuurgebied met afwisselend bosopstand met eiken, essen en half natuurlijke hooilanden. De hooilanden worden eenmaal per jaar gemaaid en het maaisel wordt afgevoerd. De paden worden vrijgehouden van takken, de bosjes worden niet opgeschoond. In 2008 zijn vlinderstroken aangelegd.

Op drie plaatsen zijn in 2004 poelen aangelegd voor de Poelkikker of ook wel Kleine groene kikker, een beschermde diersoort. Dit is gebeurd op verzoek van de gemeente Hoogeveen ter compensatie van uitbreiding van industrieterreinen bij Hoogeveen, waardoor een leefgebied voor Poelkikkers is verdwenen.

De vegetaties ontwikkelen zich richting een soortenrijk grasland, waarin de Rode Lijst soort Blauwe knoop voorkomt, evenals Gestreepte witbol, Kale jonker en Echte koekoeksbloem. Het gebied is rijk aan dagvlinders

Hoogeveen

Hoeveel water?

Het wingebied Hoogeveen ligt in het centrum van Hoogeveen en bestaat uit vier losse deelgebieden. Het wingebied is vanaf 1927 in gebruik. Jaarlijks onttrekt WMD hier 2 tot 2,5 miljoen kubieke meter grondwater. Er zijn elf winputten in bedrijf. Het wingebied Hoogeveen ligt in het Bentinckspark, een sportpark van gemeente Hoogeveen.

Het park ligt in het stedelijk gebied en heeft een functie als uitloopgebied.

Hoe groot is het waterwingebied?

Het waterwingebied Hoogeveen is circa 13,5 hectare groot.

Flora en fauna

Het beheer van het sportpark en dus van het waterwingebied is in handen van de Gemeente Hoogeveen. Er zijn geen natuurdoelstellingen in dit stedelijk gebied. In de watertoren huist een torenvalk.

Kruidhaars

Hoeveel water?

Het wingebied Kruidhaars ligt ten westen van Sleen. Hier wordt 1,75 miljoen m³ water per jaar onttrokken. Het wingebied is ruim heeft drie winputten. Het wingebied ligt in het beheergebied van waterschap Vechtstromen. Het water wordt vanuit hier gedistribueerd naar Zuid-Oost Drenthe.

Hoe groot is het waterwingebied?

Het waterwingebied Kruidhaars is bijna vijf hectare groot.

Flora en fauna

Het gebied Kruidhaars wordt gekenmerkt wordt door grasland en cultuurlandlandscha met het karakter van een heideontginning. Het grootste deel van het terrein ligt in het beekdal van de Sleenerstroom. Het zuidelijk deel van het wingebied is bos, het noordelijke deel, is ingericht als grasland. Jakobskruiskruid komt in dit gebied veel voor, reden waarom het gras wordt geklepeld. Het bos wordt eens in de vijf jaar gedund. Dominante grassoorten zijn Gewoon struisgras, Schapegras, Rood zwenkgras en Reukgras. Van de fauna zijn geen inventarisatiegegevens bekend.

Leggeloo

Hoeveel water?

Waterwingebied Leggeloo grenst aan het bosrijke natuurgebied van Dwingeloo. Uit de bronnen in dit gebied wordt jaarlijks circa 1 miljoen kubieke meter grondwater omhoog gepompt dat wordt gezuiverd in dit pompstation. Dit drinkwater distribueren we vervolgens naar Leggeloo, Diever, Dwingeloo en omgeving.

Hoe groot is dit wingebied?

Het waterwingebied Leggeloo is 6,5 hectare groot.

Flora en fauna

In het gebied vinden we graslanden die we kunnen typeren als natuurlijke hooilanden met een matig voedselrijke, vrij vochtige bodem. Hier komen op de drogere gedeelten plantensoorten voor zoals margriet, streepzaad, zwarte toorts en jakobskruiskruid. Op het vochtige gedeelte vinden we onder andere dagkoekoeksbloem, ratelaar en zilverschoon.

In dit gebied passen we het verschralingsbeheer toe. We maaien hier één keer per jaar waarna we het maaisel afvoeren. Dit doen we gefaseerd. Dit betekent dat we ieder jaar een bepaald deel van dit gebied niet maaien. Door steeds een ander deel te laten staan, ontstaat een gevarieerd terrein en krijgen insecten en tweejarige akkerplanten de kans te overleven zoals kamillesoorten en akkerviooltje.

Een algemeen voorkomende vlindersoort in dit gebied is de dagpauwoog. De eieren hiervan worden gelegd op brandnetels en de ‘gedoornde’ zwarte rupsen ziet men in een jong stadium in de zomer vaak in kluwens bijeen op deze plant. In de voorzomer worden de eerste atalanta’s gezien: een werkelijk pronkjuweel uit de vlinderwereld. Voor hun voortplanting zijn zij evenals de kleine vos en het landkaartje afhankelijk van brandnetels. Andere diersoorten die we in dit gebied tegenkomen zijn veldmuizen, hazen, konijnen en soms enkele reeën.

Noordbargeres

Hoeveel water?

Waterwingebied Noordbargeres is gelegen op de westelijke flank van de Hondsrug. Dit oude landbouwgebied maakt deel uit van een esdorpenlandschap. Aan de noordkant wordt het gebied begrensd door het cultuurhistorische dorp Westenesch en aan de zuid- en oostkant door de bebouwing van Emmen.

Uit de bronnen in dit gebied wordt jaarlijks circa 4,5 miljoen kubieke meter grondwater omhoog gepompt dat wordt gezuiverd in dit pompstation. Dit drinkwater wordt vervolgens gedistribueerd naar Emmen en omliggende dorpen.

Hoe groot is dit wingebied?

Het waterwingebied Noordbargeres is 41 hectare groot.

Flora en fauna

De vegetatie op de Noordbargeres bestaat uit akkerland, grasland, ruigtes en jonge bosjes. Op het akkerland is rogge ingezaaid. Hierdoor is het gelukt om de waardevolle akkerkruiden terug te krijgen zoals korenbloem, bolderik, duizendblad, reukloze kamille, gele ganzebloem en groene naaldhaar. Verder treffen we hier algemene plantensoorten aan zoals wilde peen, grote ratelaar, knoopkruid, gewone berenklauw, helmbloem en zwarte toorts.

Bij de dobbe, een kleine natuurlijke poel, bevindt zich een wilgenstruweelbos. Zo’n struweel biedt een unieke nestel- en voedselplaats voor kleinere en beschermde vogelsoorten waaronder de patrijs. Het wilgenbosje op de es is van belang voor de kleine water- en moerasvogels. Op een aantal plaatsen is jonge aanplant van vooral zomereik en berk

In de 19e eeuw is het Oranjekanaal gegraven voor de ontsluiting van de Zuidoost-Drentse venen. De vogels en de kikkers die hier leven hebben een vochtig tot nat milieu nodig (waterhoen en wilde eend). Bosvogels zoals de houtduif, de grauwe vliegenvanger, de grote bonte specht en de boomkruiper vertoeven hier ook graag.

Ruinerwold

Hoeveel water?

Waterwingebied Ruinerwold ligt ten oosten van het dorpje Ruinerwold, op de westelijke rand van het Drents Plateau. Jaarlijks pompen we hier ruim 2,5 miljard liter grondwater omhoog. Dit water wordt gezuiverd in dit pompstation waarna het naar Havelte wordt getransporteerd, naar het gebied van het waterleidingbedrijf Overijssel

Hoe groot is dit wingebied?

Het waterwingebied Ruinerwold is 11,5 hectare groot

Flora en fauna

In het gebied zien we verschillende, door singels gescheiden, graslanden die we kunnen typeren als hooilanden met een matig voedselrijke, vrij vochtige bodem. Op de droge delen zien we plantensoorten zoals de echte witbol, veldzuring en kamgras, terwijl op de lagere delen geknikte vossenstaart en fioringras voorkomt.

De natuur is hier actief gestimuleerd door een aantal kruiden terug te brengen zoals fluitekruid, nagelkruid, grote pimpernel, koninginnekruid, echte koekoeksbloem, blauwe knoop, moerasspirea, grote ratelaar en engelwortel. Dankbare bezoekers van deze rijkdom aan bloeiende plantensoorten zijn libellen en vlinders. Daarnaast wordt de flora positief beïnvloed met een betere bestuiving door de aanwezigheid van bijen.

De bossen liggen op de zandgronden en bestaan grotendeels uit wintereiken, beuken, hier en daar een vliegden en op de nattere gedeeltes elzen en wilgen. In deze bossen komen typische bosvogelsoorten voor zoals de bonte specht, bosuil, steenuil, sperwer, buizerd, havik en als zaadetende vogelsoorten zien we de koolmees, pimpelmees, spreeuw en de boomkruiper. Verder zijn er sporen van reeën aangetroffen en kunnen we hazen, konijnen en fazanten tegenkomen.

Sultansmeer

Dit meer ligt in een laagte die ontstaan is door verstuiving van zand aan het einde van de laatste ijstijd, het Weichselien (75.000 tot 10.000 jaar geleden), van waaruit ook de zandheuvels rond het meer dateren. Deze plas is later afgegraven voor de winning van veen, heeft ooit als ijsbaan gediend en is nu verpacht aan de visvereniging. Hierdoor en door de diepte van 2,5 meter, is de vegetatie-ontwikkeling vrij beperkt. De peilput in het midden van het meer heeft ooit dienst gedaan om de grondwaterstand onder het meer te meten.

In het water of op haar nest langs de randen kan de watersnip, een enkele aalscholver of de knobbelzwaan ons nog verrassen tussen soorten als kalmoes, waterscheerling, gele plomp en waterzuring, die van voedselrijk water houden . Aan de westkant van de plas zien we nog een smalle strook elzenbroekbos. In deze singels zien we hop, wijfjesvaren, zwarte zegge en stijve zegge.

Valtherbos

Hoeveel water?

Waterwingebied Valtherbos ligt op de flank van de Hondsrug op een hoogte van maar liefst 18 meter en maakt oorspronkelijk deel uit van het esdorpenlandschap.

Uit de bronnen in dit gebied pompen we jaarlijks zo´n 5 miljard liter grondwater omhoog dat wordt gezuiverd in pompstation Valtherbos. Vervolgens wordt dit drinkwater gedistribueerd naar Emmen en omgeving. De grondwaterstand zit hier diep, namelijk 6 tot 8 meter beneden het maaiveld.

Hoe groot is dit wingebied?

Het waterwingebied Valtherbos is 82 hectare groot.

Flora en fauna

Het bos bestaat uit zomereiken, loofhout, berken en een kruidenlaag en lage bosschage van grassen en bramen. De zomereik komt het meeste voor; deze is het meest aangeplant. Op open plekken waar veel licht binnenvalt, bestaat de kruidenlaag vooral uit jong bos, grassen en bramen.

Verder vinden we in dit gebied veel lijnvormige elementen met loofhout. Met name de houtwallen die de eigendommen ten oosten van de oprijlaan begrenzen, vormen met de hoge, dikke eiken waardevolle landschapselementen.

De verschillende randen en houtwallen in het gebied bieden beschutting, nestgelegenheid en voedsel voor de verschillende diersoorten. Veel insecten maken hier dan ook graag gebruik van en verplaatsen zich via deze begroeiing door het gebied. Daarnaast vormen de houtwallen ook een natuurlijke begrenzing.

De huidige hooilanden in dit gebied komen in aanmerking voor de ontwikkeling van schraallanden en heiden. Omdat deze delen voorheen werden gebruikt als akkers, hebben we deze gebieden eerst diep geploegd. Hierdoor is de rijke bouwvoor naar onderen gebracht, terwijl het schrale (arme) deel boven kwam.

Vervolgens hebben we hier zaadmengsels van kamille, ratelaar, gewone bereklauw en zwarte toorts ingezaaid. Dit met name vanwege hun fraaie bloei.

De soorten van arme, droge zandgronden zoals gewoon biggekruid, gewoon duizendblad, sint-janskruid en stijf havikskruid kwamen we hier vroeger wel tegen

Zuidwolde

Hoeveel water?

Het wingebied Zuidwolde is een klein wingebied tussen Hoogeveen en Alteveer, dat vanaf 1982 in gebruik is. In 2005 is het drinkwaterproductiestation gerenoveerd en is er een nieuwe installatie voor het spoelwaterhergebruik in bedrijf genomen. De huidige onttrekking bedraagt circa 0,75 miljoen m³ per jaar. Het waterwingebied Zuidwolde is bijna 3,5 ha. Er zijn 4 winputten in bedrijf. Het wingebied ligt in het beheergebied van Waterschap Drents Overijsselse Delta (WDODelta).

Hoe groot is dit wingebied?

Het waterwingebied Zuidwolde is bijna 3,5 ha.

Flora en fauna

In het zuidelijke deel zijn vooral bloemrijke graslanden te vinden, in het noordelijke deel is een ontwikkeling richting een droge en natte heidevegetatie te zien. In 2008 is er een amfibieënpoel met een doorsnede van vier meter aangelegd. De vrijgekomen grond is gebruikt om het talud van de reinwaterkelder op te hogen. Inmiddels is dit een voortplantingsplaats geworden van de Bruine kikker en de Bastaardkikker.